Achter de deuren van de Oekraïneopvang

Voor de ingang van de opvanglocatie zitten enkele bewoners. Ze praten met elkaar en begroeten de bezoekers vriendelijk als die het terrein oplopen. Het gebouw oogt van buiten als een doorsnee kantoorpand. Wie er langsloopt, zal niet snel vermoeden dat hier meer dan 140 gevluchte Oekraïners wonen.

Eenmaal binnen valt direct de ruime opzet op. De brede gangen, de grote ramen en de gezamenlijke ruimtes geven het voormalige kantoorgebouw een open uitstraling. Veel bewoners zijn overdag aan het werk of naar school, waardoor het in het pand opvallend stil is.

Tijdens een rondleiding door de locatie laten de medewerkers zien hoe het dagelijks leven is georganiseerd. Bewoners delen keukens, douches, toiletten en een grote wasruimte. Dat vraagt om onderlinge afspraken, maar volgens de begeleiding verloopt het samenleven over het algemeen goed. De voorzieningen zijn schoon en goed onderhouden en de opvang beschikt zelfs over een ondergrondse parkeergarage en fietsenstalling – voorzieningen die niet vanzelfsprekend zijn. ‘Je ziet dat er met veel inzet wordt gewerkt aan een veilige en prettige leefomgeving,’ merkt wethouder Nooij op. ‘Maar je ziet ook dat dit een plek is waar mensen al veel langer wonen dan ooit de bedoeling was.’

Zo normaal mogelijk leven

In gesprekken met bewoners ontstaat een beeld van een gemeenschap die, ondanks de onzekerheid over de toekomst, probeert een zo normaal mogelijk leven op te bouwen. Het merendeel van de volwassenen vond al snel na hun aankomst in Koggenland werk bij bedrijven in de regio. Voor de kinderen staat vooral school centraal. Ze bezoeken een school in de omgeving van Scharwoude en volgen daarnaast online lessen vanuit Oekraïne, om te voorkomen dat ze achterstand hebben als ze terugkeren naar hun vaderland.

De kinderen vertellen enthousiast over hun klasgenoten, sporten en hobby's. Een jongen uit groep 4 zegt dat hij op de fiets naar school gaat in Hoorn. Hij heeft er leuke vrienden en gaat er met plezier naartoe. Een meisje van veertien vertelt vol trots dat ze viool en piano speelt. Toch noemen verschillende kinderen ook hetzelfde knelpunt. De kamers zijn klein en gehorig, waardoor rustig studeren of muziek maken lastig is.

Gevolgen van een lang verblijf

Tijdens het bezoek komt ook een minder zichtbare kant van de opvang naar voren. Medewerkers vertellen dat het langdurige verblijf steeds vaker zijn weerslag heeft op bewoners. Waar de opvang ooit bedoeld was als tijdelijke oplossing, wonen veel gezinnen inmiddels al meer dan vier jaar op dezelfde locatie.

Die situatie brengt spanningen met zich mee. De medewerkers spreken openlijk uit dat ‘de rek eruit is’. Naast de trauma's die veel bewoners door de oorlog hebben opgelopen, speelt ook de onzekerheid over de toekomst een rol. Om escalaties te voorkomen is zelfs een aparte ruimte ingericht waar bewoners tijdelijk tot rust kunnen komen wanneer spanningen oplopen.

Ook de zoektocht naar een eigen woning komt ter sprake. Een klein deel van de bewoners heeft inmiddels een sociale huurwoning toegewezen gekregen. Voor anderen blijft dat perspectief voorlopig uit. Dat leidt begrijpelijkerwijs tot teleurstelling.

Nooij legt uit dat hiervoor geen eenvoudige oplossingen bestaan. ‘Ik wil vandaag vooral luisteren en begrijpen waar mensen in hun dagelijks leven tegenaan lopen,’ zegt hij. ‘Niet alles is direct op te lossen, maar het begint met luisteren – naar de mensen die hier wonen en werken. Die verhalen kunnen helpen bij het zoeken naar oplossingen voor de langere termijn.’

Tegelijkertijd valt het de wethouder op hoeveel talent en initiatief onder de bewoners aanwezig is. Zo nodigen enkele bewoners hem uit voor een Oekraïense markt die op zondag 23 augustus in Purmerend plaatsvindt. Een van hen treedt daar op als zangeres, een ander is er als fotograaf aanwezig. Nooij: ‘Dat zijn mooie voorbeelden van hoe bewoners, naast werk en school, ook op andere manieren actief blijven en verbinding zoeken met de samenleving.’

Beeld uit de buurt

Na afloop van het bezoek maakt Nooij nog een wandeling door de omgeving. Enkele buurtbewoners vertellen hoe zij de opvang ervaren. Hun ervaringen zijn overwegend positief. Ze omschrijven de bewoners als vriendelijk, rustig en betrokken. Van noemenswaardige overlast is volgens hen geen sprake.

Aan het einde van de middag blijft bij wethouder Nooij vooral het menselijke verhaal hangen: ‘Achter iedere deur schuilt een gezin dat noodgedwongen een nieuw leven probeert op te bouwen. Voor veel kinderen is Nederland inmiddels de plek waar zij naar school gaan, vrienden maken en opgroeien. De opvang biedt een veilig onderkomen, maar laat tegelijkertijd zien hoe belangrijk perspectief is wanneer een tijdelijk verblijf steeds langer duurt.’