Van oorsprong is Scharwoude een vissersdorpje aan de Zuiderzee. Het was een lint met wat vissershuisjes aan de dijk. Tot 1854 een zelfstandige gemeente. In 1854 werden de gemeenten Scharwoude, Grosthuizen en Avenhorn samengevoegd. Deze drie gemeenten gingen verder onder de naam Avenhorn. In 1979 vond er wederom een samenvoeging plaats. De gemeenten Avenhorn, Oudendijk, Ursem en Berkhout werden samen de gemeente Wester-Koggenland. Vanaf 1 januari 2007 vormen Wester-Koggenland en Obdam de gemeente Koggenland.

Scharwoude bestaat nu uit het oude lint genaamd Scharwoude, de Stationsweg (Scharwoude had tot in de jaren ’50 van de vorige eeuw een NS-station), de Zesstedenweg (de oude weg naar Edam, Monnickendam en Amsterdam), de IJselmeerdijk en een nieuwbouwwijkje: Jan Ooms Pz.-straat (genoemd naar de oprichter van het bekend wegenbouwbedrijf), T. v.d. Meerstraat (genoemd naar Taeke van der Meer, een hoofdonderwijzer die begin 1900 voor Scharwoude veel heeft betekend) en D. Kampstraat (genoemd naar Dirk Kamp, amateurhistorcus).

De naam Scharwoude is een verbastering van Skaderwout. De bevolking was hervormd of zonder geloofsovertuiging; katholieken woonden er bijna niet. Aan de IJselmeerdijk is een café-restaurant. Er staat een kerkje. Dat is nu in gebruik als woning.

De basisschoolkinderen gaan in Grosthuizen naar school. Wijd en zijd is Scharwoude bekend door een bouw- en wegenbouwbedrijf dat al 100 jaar bestaat; van oorsprong heel klein, maar nu internationaal opererend.

Belangengroep Scharwoude voert acties, strijdt voor het dorpje en organiseert door het jaar heen diverse activiteiten: tentenkamp, klaverjassen, barbecue, spelletjesdag enz. Een zwembad heeft Scharwoude niet meer. Er kan ‘s zomers wel gezwommen worden in het IJsselmeer. Surfers kunnen er hun hart ophalen. Scharwoude heeft een halfuursbusverbinding op de lijn Hoorn-Amsterdam. Op de hoek Scharwoude/IJselmeerdijk ligt een bijzondere begraafplaats (van de Hervormde Kerk).